दिवाळीच्या तोंडावर राज्य शासनाने दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी ५,००० रुपये अग्रीम (Advance) मदत देण्याचा निर्णय घेतला आहे. परंतु, ही मदत सरसकट सर्व शेतकऱ्यांना मिळणार नसून शासनाने त्यासाठी एक महत्त्वाची अट लागू केली आहे. शेतकऱ्यांना ही मदत कधी आणि कशी मिळणार, याबद्दलची सविस्तर आणि वस्तुनिष्ठ माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
कोणाला मिळणार ५ हजार रुपये अग्रीम मदत?
शासनाच्या नवीन निर्णयानुसार राज्यातील ३०४ दुष्काळी तालुक्यांमधील शेतकऱ्यांना थेट डीबीटी (DBT) द्वारे बँक खात्यात ही मदत जमा केली जाणार आहे. त्यासाठी खालील अटी लागू असतील:
• ३३% नुकसानीची अट: ज्या शेतकऱ्यांच्या पिकांचे ३३% पेक्षा जास्त नुकसान झाले आहे, अशाच शेतकऱ्यांना ५,००० रुपये अग्रीम मदत दिली जाईल.
• अपात्रता: जर नुकसानीची टक्केवारी ३३% पेक्षा कमी (उदा. ३२%) असेल, तर संबंधित शेतकऱ्याला ही मदत मिळणार नाही.
दिवाळीनंतर मिळणारी हेक्टरी नुकसान भरपाई
शासनाच्या नियमानुसार, ज्या शेतकऱ्यांचे नुकसान ३३ टक्क्यांहून अधिक असल्याचे पंचनाम्यात सिद्ध होईल आणि ज्यांना सध्या ५,००० रुपयांची अग्रीम मदत मिळेल, केवळ त्यांनाच दिवाळीनंतर जाहीर होणारी हेक्टरी नुकसान भरपाई दिली जाणार आहे.
ई-केवायसी (e-KYC) आणि ॲग्रीस्टॅक (Agristack) नियम
ई-केवायसीची अट: ज्या शेतकऱ्यांनी अलीकडील काळात विविध शासकीय योजनांतर्गत ई-केवायसी पूर्ण केली आहे, त्यांना पुन्हा ई-केवायसी करण्याची आवश्यकता नाही.
वनपट्टाधारक शेतकरी: ज्या वनपट्टाधारक शेतकऱ्यांना अद्याप ‘ॲग्रीस्टॅक शेतकरी ओळख क्रमांक’ मिळालेला नाही, त्यांना थेट ई-केवायसीच्या आधारे मदत वितरित केली जाणार आहे.
पंचनाम्यांवरून उपस्थित होणारे प्रश्न
शासनाने यापूर्वी स्पष्ट केले होते की, सध्या पंचनामे करण्याची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी पुरेसा वेळ नसल्यामुळे तातडीची मदत म्हणून ५,००० रुपये देण्यात येत आहेत. मात्र, आता ३३% पेक्षा जास्त नुकसानीची अट घातल्यामुळे प्रशासनाकडे नुकसानीचे पंचनामे आधीच तयार आहेत का? असा प्रश्न कृषी अभ्यासक ज्ञानेश्वर खरात पाटील यांनी उपस्थित केला आहे. जर पंचनामे तयार असतील, तर थेट हेक्टरी नुकसान भरपाईच का दिली जात नाही, असाही मुद्दा या निमित्ताने पुढे आला आहे.
FAQ (सतत विचारले जाणारे प्रश्न)
प्रश्न १: ५,००० रुपये अग्रीम मदत मिळवण्यासाठी प्रमुख अट काय आहे?
उत्तर: पिकांचे किमान ३३% पेक्षा जास्त नुकसान झाल्याची प्रशासकीय नोंद असणे ही या मदतीसाठी प्रमुख अट आहे. ३३% पेक्षा कमी नुकसान असल्यास मदत मिळणार नाही.
प्रश्न २: ही मदत कोणत्या तालुक्यातील शेतकऱ्यांना मिळणार आहे?
उत्तर: राज्यातील दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आलेल्या ३०४ तालुक्यांमधील पात्र शेतकऱ्यांना ही मदत डीबीटी (DBT) मार्फत थेट खात्यात जमा केली जाईल.
प्रश्न ३: दिवाळीनंतरची हेक्टरी नुकसान भरपाई कोणाला मिळणार?
उत्तर: ज्या पात्र शेतकऱ्यांना ३३% पेक्षा अधिक नुकसान झाल्यामुळे आता ५,००० रुपयांची अग्रीम मदत दिली जाईल, केवळ त्याच शेतकऱ्यांना दिवाळीनंतर मिळणारी उर्वरित हेक्टरी मदत मिळेल.
प्रश्न ४: ज्या शेतकऱ्यांकडे ॲग्रीस्टॅक शेतकरी क्रमांक नाही त्यांचे काय?
उत्तर: ज्या शेतकरी किंवा वनपट्टाधारक शेतकऱ्यांकडे तांत्रिक कारणामुळे शेतकरी आयडी (Farmer ID) उपलब्ध नाही, त्यांना ई-केवायसीच्या (e-KYC) आधारे मदतीची रक्कम दिली जाईल.